درمان دررفتگی لگن با فیزیوتراپی و ورزش

دررفتگی لگن به معنی خارج شدن سر استخوان ران (فمور) از حفره آن در استخوان لگن می باشد. دررفتگی لگن بر اثر ضربه به وجود می آید البته در مواردی نیز به صورت مادرزادی دررفتگی لگن در نوزادان وجود دارد.

در کلینیک فیزیوتراپی اسدی برای درمان دررفتگی لگن از روش های فیزیوتراپی از جمله درمان دستی یا کایروپراکتیک، ورزش و حرکات اصلاحی، اولتراسوند و ... استفاده می شود. در این کلینیک همچنین فیزیوتراپی برای کودکان و نوزادان مبتلا به دررفتگی لگن انجام می شود و فیزیوتراپیست به والدین کودک آموزش می دهد که چطور از وی مراقبت کنند. در این کلینیک نحوه استفاده از عصا و واکر به بیماران آموزش داده می شود و سپس نحوه استفاده از آنها توسط فیزیوتراپیست بررسی می شود تا اطمینان حاصل شود که بیماران به درستی از این وسایل استفاده می کنند.

 

untitled a1

علائم

دردی که شدید است و تا زانو گسترش پیدا می کند یا پس از زمین خوردن یا آسیب ناشی از ضربه شدید تا کمر نیز ادامه پیدا می کند. از دیگر علائم دررفتگی لگن علاوه بر درد لگن می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • ناتوانی در راه رفتن یا قرار دادن وزن بر روی زانو و کوتاهی پا ی آسیب دیده نسبت به پای سالم
  • کاهش توانایی حرکت دادن لگن
  • ضعف مفصل لگن آسیب دیده
  • بی حسی یا گزگز در پا که به درگیری عصب در دررفتگی مرتبط است( احتمالا عصب سیاتیک)
  • از جمله علایم دررفتگی لگن این است که اگر به لگن بیمار از پشت نگاه کنید، لگن کوتاه تر به نظر می رسد، همچنین به داخل چرخیده و نزدیک پای دیگر قرار می گیرد
  • ضربان قلب باید در نظر گرفته شود، زیرا این آسیب دیدگی بر گردش خون تاثیر می گذارد

علت

به دلیل ثبات ذاتی لگن، دررفتگی لگن به ندرت پیش می آید و عموما علت دررفتگی لگن، ناشی از نیروی بیش از حد یا تروما است. لگن یا از سمت جلو یا پشت دچار دررفتگی می شود. اغلب موارد در رفتگی لگن (حدود 70 تا 80 درصد آنها)، در سمت پشت اتفاق می افتد. آسیب ناشی از تصادف با وسایل نقلیه موتوری باعث بیش از 70 درصد از موارد دررفتگی لگن است.

نوع دیگری از دررفتگی لگن در بین نوزادان تازه به دنیا آمده و در کودکان اتفاق می افتد. این اتفاق زمانی می افتد که نوزاد با لگنی غیرثابت بدنیا می آید که ناشی شکل گیری غیرعادی لگن در سطوح اولیه رشد جنین است. این بی ثباتی با رشد کودک وخامت پیدا می کند. در بعضی از موارد، مفصل کروی گودالی (سر مدور یک استخوان در گودی استخوان دیگر قرار گرفته است) لگن به صورت متناوب دچار دررفتگی می شود و با حرکت کردن گوی از گودال مفصل سر می خورد. گاهی اوقات، مفصل به طور کامل دچار دررفتگی می شود.

تشخیص

pcj_0014_00000493_100000_large

تشخیص دررفتگی لگن معمولا با مشاهده علائم آن توسط فیزیوتراپیست قابل تشخیص می باشد، اما گاهی  تصویر برداری با اشعه ایکس به منظور حذف هر گونه شکستگی مرتبط، که ممکن است در کنار دررفتگی  لگن اتفاق بیفتد، ضروری است.

درمان فیزیوتراپی

فیزیوتراپی پس از درمان جراحی دررفتگی لگن ضروری است. جلسات هفتگی فیزیوتراپی باید پس از جراحی دررفتگی لگن برای کمک به بازیابی حرکت لگن و جلوگیری از سفتی مفصل انجام شوند. برای محافظت از پیچ و پلاک هایی که باعث نگه داشتن استخوان لگن سر جای خود استفاده می شوند، باید در شش هفته اول، بیمار از عصا استفاده شود.

پس از جا انداختن لگن و کاهش درد، تحمل وزن توسط مفصل باید شروع شود. بیماران تحمل وزن نسبی بدن را با عصا یا واکر آغاز می کند و پس از آن به سمت تحمل وزن کامل توسط مفصل پیش می روند. تمرکز درمان بر کاهش درد، پیشرفت به سمت تحمل کامل وزن بدن، بهبود دامنه حرکتی، استحکام و ثبات زانو است.

برای درمان دررفتگی لگن در بین نوزادان، فیزیوتراپیست برنامه ای را طراحی می کند که شامل فعالیت های استحکامی، بهبود دامنه حرکتی، کنترل درد و بهبود عملکرد می شود. فیزیوتراپیست همچنین روش های نشستن، ایستادن و دراز کشیدن نوزاد و مهارت های کنترل نوزاد را به والدین آموزش می دهد، همچنین نحوه مراقبت از نوزاد دارای زانوبند را به آنها  می آموزد.

gal_2_122313

روش های درمان فیزیوتراپی  دررفتگی لگن از قرار زیر است:

  • درمان دستی یا کایروپراکتیک شامل ماساژ بافت نرم، حرکات کششی و متحرک سازی مفصل می باشد، که توسط فیزیوتراپیست به منظور بهبود هم ترازی و دامنه حرکتی مفصل انجام می شود. استفاده از روش های متحرک سازی باعث تسکین درد نیز می شود.
  • ورزش درمانی شامل ورزش های کششی و استقامتی برای بازیابی دامنه حرکتی که با هدف استحکام عضلات لگن، کمر و پا به منظور پشتیبانی، ثابت نگه داشتن و کاهش فشار بر مفصل انجام می شود.
  • روش هایی از قبیل فراصوت (اولتراسوند)، تحریک الکتریکی عصب از راه پوست، کمپرس یخ، لیزر سرد و ... باعث کاهش درد، کاهش التهاب تاندون و کیسه بورس آسیب دیده می شوند.
  • یک برنامه خانگی که شامل حرکات ورزشی کششی و استقامتی می شود و دستورالعمل هایی برای کمک به فرد برای انجام فعالیت های روزمره بخش مهمی از برنامه درمان فیزیوتراپی دررفتگی لگن خاصره می باشد.

ورزش و حرکات اصلاحی

حرکات استقامتی مخصوص لگن که در ادامه به آنها اشاره می شود به منظور بهبود استحکام عضلات لگن طراحی شده اند. شما باید قبل از انجام این حرکات ورزشی با فیزیوتراپیست در مورد مناسب بودن آنها با توجه به شرایطی که دارید، صحبت کنید. عموما، این حرکات ورزشی تنها در صورتی باید انجام بگیرند که باعث درد نشوند.

تمرین 1: فشار دادن پاشنه پا

asa1

در یک وضعیت بدنی مناسب بر روی صندلی بنشینید، به طوری که پاهای شما به خوبی محافظت شده باشند (در وضعیت صحیح مطابق آنچه فیزیوتراپیست تجویز کرده است، قرار داشته باشد) و پاشنه پاهای خود را به سمت یکدیگر بچرخانید تا نوک پاشنه های دو پا همدیگر را لمس کنند و به آرامی آنها را به هم فشار دهید. به مدت 10 ثانیه در این وضعیت باقی بمانید و سپس به حالت اولیه برگردید و به مدت 10ثانیه عضلات خود را شل کنید. در سطح پیشرفته ی این تمرین، از یک باند کشی استفاده می شود.

تمرین 2: فشار دادن انگشت پا

asa 2

در یک وضعیت بدنی مناسب و در حالی که از پاهای شما به خوبی محافظت شده باشد (در وضعیت صحیح مطابق آنچه فیزیوتراپیست تجویز کرده است، قرار داشته باشد)، انگشتان پا و زانوهای خود را به سمت یکدیگر بچرخانید تا همدیگر را لمس کنند و به آرامی انگشتان پا را به هم دیگر فشار دهید. به مدت 10 ثانیه در این وضعیت باقی بمانید. سپس به وضعیت اولیه برگردید و به مدت 10 ثانیه عضلات را شل کنید. در سطح پیشرفته ی این تمرین، یک توپ بین زانوهای خود قرار دهید.

تمرین 3: حرکت پل

asa 3

دراز بکشید، زانوها را خم کنید بطوریکه به اندازه عرض شانه باز باشند. در این هنگام لگن خود از روی زمین، به آرامی و با فشار کم به عضلات سرینی بلند کنید. زانوها را کنار هم قرار دهید و پاها را از هم فاصله دهید، سپس زانوها را از هم فاصله دهید و پاها را کنار هم قرار دهید.

دررفتگی لگن ممکن است در تمام رده های سنی (نوزادان، کودکان و بزرگسالان) اتفاق بیفتد. یکی از روش های درمان بسیار حائز اهمیت فیزیوتراپی می باشد، که بعد از جراحی دررفتگی لگن باید برای بیماران مورد استفاده قرار بگیرد. درمان فیزیوتراپی دررفتگی لگن با هدف کاهش درد، افزایش ثبات و متحرک سازی مفصل صورت می گیرد.

نویسنده: فاطمه اسدی- فیزیوتراپیست